ХАЛЫҚАPАЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖӘНЕ КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖУРНАЛЫ

ЖҮРЕК-ҚАН ТАМЫРЛАРЫ АУРУЛАРЫНЫҢ ҚАУІП-ҚАТЕРІН ЖӘНЕ БИОХИМИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕРДІ КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ ҮШІН МАШИНАЛЫҚ ОҚЫТУ: АСПАРТАТАМИНОТРАНСФЕРАЗАҒА ЕРЕКШЕ НАЗАР

Авторлар

  • Наталья Максутова Евразийский Национальный Университет имени Л.Н.Гумилева
  • Д.А. Тусупов профессор, доктор ф.м. наук, кафедра информационных систем, факультет информационных технологий, Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва, Астана, Казахстан
  • А.А. Шекербек Евразийский национальный университет имени Л.Н.Гумилева, старший преподаватель кафедры «Информационные системы», PhD, Астана, Казахстан
  • Ж.Е. Кенжебаева Каспийский университет технологий и инжиниринга им. Ш.Есенова., ассоциированный профессор Казахско-немецкого института устойчивой инженерии, Актау, Казахстан https://orcid.org/0000-0002-1942-4474;
  • К.О. Рахимов доктор философии (PhD) в области технических наук, Ферганский государственный университет, Фергана, Республика Узбекистан E- https://orcid.org/0000-0002-1863-3645.

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.54309/IJICT.2026.26.2.009

Аңдатпа

Бұл зерттеуде жүрек-қан тамырлары ауруларының қауіп факторларын талдау үшін машинамен оқыту әдістерінің әртүрлі тәсілдері қарастырылды. Болжамдық модельдерді құру барысында екі әдіс қолданылды — XGBoost және конволюциялық нейрондық желі (CNN). Негізгі назар әр модельдің классификация және регрессия міндеттеріндегі өнімділігін, сондай-ақ холестерин, ферритин, гомоцистеин және аспартатаминотрансфераза (AST) сияқты негізгі биомаркерлер мен қауіп факторларын анықтау қабілетін бағалауға аударылды. XGBoost алгоритмінің параметрлері кестелік деректермен жұмыс істеуге бейімделіп, тәуекелді дәл болжауда жоғары нәтижелер көрсетті. Ал CNN моделі, оқыту жиынында қателік деңгейі тез төмендегенімен, валидациялық деректерді талдауда артық үйрену белгілерін көрсетті. Орташа квадраттық қате (MSE), детерминация коэффициенті (R²), Акаике критерийі (AIC) және Байес ақпараттық критерийі (BIC) сияқты метрикалар бойынша жүргізілген салыстыру модельдер арасындағы айтарлықтай айырмашылықтарды анықтады. Нәтижелер XGBoost моделінің кестелік деректерді өңдеуде және қауіп факторлары туралы ақпаратты жинақтауда тиімді екенін дәлелдеді, ал CNN моделіне сирек деректермен жұмыс істеу үшін қосымша оңтайландыру қажет. Бұл зерттеу сенімді жүрек-қан тамырлары ауруларын диагностикалау үшін модель архитектурасы мен оқыту параметрлерін дұрыс таңдаудың маңыздылығын көрсетеді.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Автор өмірбаяндары

Д.А. Тусупов, профессор, доктор ф.м. наук, кафедра информационных систем, факультет информационных технологий, Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва, Астана, Казахстан

профессор, доктор ф.м. наук, кафедра информационных систем, факультет информационных технологий, Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва, Астана, Казахстан

А.А. Шекербек, Евразийский национальный университет имени Л.Н.Гумилева, старший преподаватель кафедры «Информационные системы», PhD, Астана, Казахстан

Евразийский национальный университет имени Л.Н.Гумилева, старший преподаватель кафедры «Информационные системы», PhD, Астана, Казахстан

Ж.Е. Кенжебаева, Каспийский университет технологий и инжиниринга им. Ш.Есенова., ассоциированный профессор Казахско-немецкого института устойчивой инженерии, Актау, Казахстан https://orcid.org/0000-0002-1942-4474;

Каспийский университет  технологий и инжиниринга им. Ш.Есенова., ассоциированный профессор Казахско-немецкого института устойчивой инженерии, Актау, Казахстан

https://orcid.org/0000-0002-1942-4474;

К.О. Рахимов, доктор философии (PhD) в области технических наук, Ферганский государственный университет, Фергана, Республика Узбекистан E- https://orcid.org/0000-0002-1863-3645.

доктор философии (PhD) в области технических наук, Ферганский государственный университет, Фергана, Республика Узбекистан E- https://orcid.org/0000-0002-1863-3645.

Жүктеулер

Жарияланды

2026-06-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Максутова, Н., Д.А. Тусупов, А.А. Шекербек, Ж.Е. Кенжебаева, & К.О. Рахимов. (2026). ЖҮРЕК-ҚАН ТАМЫРЛАРЫ АУРУЛАРЫНЫҢ ҚАУІП-ҚАТЕРІН ЖӘНЕ БИОХИМИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕРДІ КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ ҮШІН МАШИНАЛЫҚ ОҚЫТУ: АСПАРТАТАМИНОТРАНСФЕРАЗАҒА ЕРЕКШЕ НАЗАР . ХАЛЫҚАPАЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖӘНЕ КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖУРНАЛЫ, 7(2), 131–145. https://doi.org/10.54309/IJICT.2026.26.2.009
Loading...