ХАЛЫҚАPАЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖӘНЕ КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖУРНАЛЫ

ФИЛЬМДЕРДІ ҰСЫНУ ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ КЕЗІНДЕГІ КОЛЛАБОРАТИВТІК СҮЗГІЛЕУДІҢ МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ

Авторлар

  • Нургуль Шаждекеева Атырауский университет имени Х.Досмухамедова
  • A. Mukhanbetkaliyeva Candidate of Technical Sciences, Associate Professor of the Department of Information Security, Institute of Digital Sciences and Artificial Intelligence, L.N. Gumilyov Eurasian National University
  • A. Abdigaliyeva Master, Senior Lecturer, Faculty of Information Technology, Safi Utebayev Atyrau Oil and Gas University
  • А. Zhanekeshova Master, Senior Lecturer, Faculty of Information Technology, Safi Utebayev Atyrau Oil and Gas University
  • L. Nurgaliyeva Master, AI Safety ML/LLM Engineering, Saidot Ltd.(Helsinki, Finland),

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.54309/IJICT.2026.27.3.024

Кілт сөздер:

ұсыну жүйесі, коллаборативтік сүзгілеу, математикалық модель, k-NN, косинустық ұқсастық, талғам матрицасы, сирек матрица, MovieLens

Аңдатпа

Мақалада фильмдерді ұсыну жүйелерін құру кезінде қолданылатын математикалық модельдер қарастырылады, негізгі назар коллаборативтік сүзгілеу әдістеріне аударылады. Сирек бағалау матрицасы негізінде пайдаланушылардың талғамын болжау есебі формалданған. User-based және item-based модельдер, Евклидтік жақындық өлшемі, Пирсон корреляциясы, косинустық ұқсастық және Жаккар коэффициенті, сондай-ақ k ең жақын көрші моделі мен матрицалық жіктеу әдістері салыстырылған. Практикалық бөлім косинустық метрика мен CSR форматындағы деректерді ұсынуды қолданатын item-based коллаборативтік сүзгілеудің бағдарламалық іске асырылуына негізделген. Эксперименттік деректер жиыны 610 пайдаланушының 9 724 бағаланған фильмге берген 100 836 бағасын қамтиды. Модельдің орнықтылығын арттыру үшін шектік сүзгілеу қолданылды: оқыту іріктемесіне кемінде 20 бағасы бар фильмдер және кемінде 40 бағасы бар пайдаланушылар енгізілді. Үш пайдаланушы профилі бойынша жүргізілген тексеру қалыптастырылған тізімдердің басым жанрға 100% сәйкес келетінін, басым жанры бірдей екі пайдаланушының ұсынымдары арасында сәйкестіктердің жоқ екенін және орташа косинустық қашықтықтың 0,096-дан 0,116-ға дейінгі аралықта болғанын көрсетті. Алынған нәтижелер модельдің жеке бағалау үлгілерін ескеру қабілетін растайды, алайда тірек фильмді таңдауға тәуелділікті және SVD, ALS және гибридті модельдермен одан әрі салыстыру қажеттігін де көрсетеді.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Жарияланды

2026-09-15

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Шаждекеева, Н., A. Mukhanbetkaliyeva, A. Abdigaliyeva, А. Zhanekeshova, & L. Nurgaliyeva. (2026). ФИЛЬМДЕРДІ ҰСЫНУ ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ КЕЗІНДЕГІ КОЛЛАБОРАТИВТІК СҮЗГІЛЕУДІҢ МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ. ХАЛЫҚАPАЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖӘНЕ КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖУРНАЛЫ, 7(3). https://doi.org/10.54309/IJICT.2026.27.3.024

##plugins.generic.recommendBySimilarity.heading##

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

##plugins.generic.recommendBySimilarity.advancedSearchIntro##

##plugins.generic.recommendByAuthor.heading##

Loading...